Diyarbakır mutfağının kendine has bir tavrı vardır ve bu tavır baharat karışımı yapımı söz konusu olduğunda daha da belirginleşir. Yörenin kullandığı baharatlardan pişirme alışkanlıklarına kadar farkı yaratan detayları inceliyoruz.
Kıvam da benzer şekilde deneyimle oturur. Sos kaşığın arkasını kaplıyorsa yeterince koyulaşmış, hamur parmak izini yavaşça geri veriyorsa dinlenmesi tamamlanmış demektir.
Çoğunlukla, tuz, asit, yağ ve tatlılık arasındaki denge kurulmadan baharat eklemek sonucu bulanıklaştırır. Baharat karışımı yapımı için önce temeli oturtup ardından aroma katmanı eklemek daha berrak bir tat verir.
Bu nedenle, baharat, eksik lezzeti kapatmak için değil, var olanı öne çıkarmak için kullanılır. Baharat karışımı yapımı ile ilgili denemelerde tek seferde tek baharat değiştirmek, hangi tadın nereden geldiğini anlamanızı sağlar.
Baharat karışımı yapımı ile ilgili sonucun yarısı tencereye girmeden, tezgahta belirlenir. Malzemeyi elle kontrol etmek, kokusuna bakmak ve mevsiminde almak lezzeti kendiliğinden yukarı çeker.
Bu noktada, baharat karışımı yapımı konusunda alışverişe listeyle çıkmak hem bütçeyi hem de tazeliği korur. Pazarın son saatlerinde indirim iyi görünse de, hassas ürünlerde bekleme süresi kaliteyi düşürebilir.
Çoğu durumda, baharat karışımı yapımı ile ilgili dondurma kararında porsiyon büyüklüğü kritik olur. Küçük kaplarda dondurulan miktarlar hem daha hızlı soğur hem de tek seferde tüketildiği için tekrar çözdürme gerektirmez.
Uygulamada, fırın, tava, tencere ve hava fritözü aynı malzemeden çok farklı sonuçlar çıkarır. Baharat karışımı yapımı konusunda fırın daha eşit bir pişme sağlarken tava yüzeyde çabuk renk verir, tencere ise suyunu çekerek lezzeti yoğunlaştırır.
Göç, ticaret ve mevsim döngüleri tarifleri sürekli dönüştürmüştür. Bursa çevresinde baharat karışımı yapımı ile ilgili anlatılan yerel adlandırmalar, bu değişimin en görünür izidir.
Bu nedenle, her tarifin arkasında bir ihtiyaç ve bir coğrafya vardır; hangi malzemenin bol olduğu, yöntemi de belirlemiştir. Baharat karışımı yapımı konusunda eski usulleri bilmek, bugünkü kısayolların neden işlediğini anlatır.
Tariflerde verilen ölçüler genellikle 4 kişilik porsiyona göre hesaplanır, bu yüzden kişi sayısını değiştirdiğinizde tüm malzemeleri aynı oranda artırıp azaltmanız gerekir. Un, süt gibi temel malzemelerde su bardağı yerine mutfak terazisi kullanmak sonucu çok daha tutarlı hale getirir. Baharat ve tuz miktarını ise oranla değil, damak tadınıza göre azar azar ekleyerek ayarlayın.
Sulu yemeklerde en pratik çözüm doğranmış patates veya bir miktar sıcak su ekleyip kaynatmak, ardından kıvamı yeniden toparlamaktır. Baharat fazlalığında yoğurt, süt, krema gibi süt ürünleri ya da bir tutam şeker keskinliği yumuşatır. Tadını kontrol ederken yemeğin biraz dinlenmesini bekleyin, çünkü sıcakken tuz olduğundan daha baskın hissedilir.
Sulu yemekleri kısık ateşte, bir iki kaşık su ekleyerek ısıtmak kurumayı engeller ve tadı tazeler. Fırın yemekleri ve hamur işlerinde 160 santigrat derecede üzeri folyolu ısıtma, mikrodalgaya göre çok daha iyi sonuç verir. Aynı porsiyonu tekrar tekrar ısıtmaktan kaçınıp yalnızca yiyeceğiniz kadarını ayırmanız hem lezzet hem güvenlik açısından doğrudur.
Genellikle, ilk denemede az malzemeli, tek tencerede pişen ve bekleme süresi kısa olan tarifleri seçmek en mantıklısı. Böylece hem teknikleri öğrenirsiniz hem de bir hata olduğunda nedenini kolayca fark edersiniz. Birkaç başarılı denemeden sonra hamur işi, mayalı veya çok aşamalı tariflere geçebilirsiniz.
Aile büyüklerinizden duyduğunuz püf noktalarını bu tarife eklediğinizde ortaya çok daha kişisel bir sonuç çıkacak.